1پیشینه و مبانی نظری پژوهش:  اقتصاد دریامحور (blue economy) که به یک بخش اصلی از دیپلماسی اقتصادی، علمی و سیاسی بسیاری از کشورها  تبدیل شده بر بهره­برداری پایدار و حفاظت از منابع دریایی برای رشد اقتصادی متمرکز است. یکی از ابعاد اصلی توسعه اقتصاد دریامحور، تولید و بهره­برداری پایدار از آبزیان شیلاتی است که کشور ایران با داشتن تقریباً 1800 کیلومتر مرز آبی با خلیج­فارس و بزرگترین سهم از صید آبزیان در این منطقه، یکی از کشورهای مستعد در این حوزه اقتصادی است. روش شناسی:  یک تحقیق کیفی از طریق مروری بر منابع موجود درباره اقتصاد دریا­محور انجام شد که طی آن محتویات 43 مقاله بین­المللیمورد ارزیابی قرار گرفت و مطالب کلیدی ارائه شده در این حوزه از طریق نمودار ابر کلمات نمایش داده شد. یافته ها:  آنالیز محتویات منابع نشان داد که مبحث عدالت آبی یکی از 10 مقوله مهم توسعه اقتصاد دریامحور است. امروزه با کاهش غالب ذخایر آب­های ساحلی خلیج فارس در نتیجه فشار صید و تغییرات اقلیمی، آسیب­پذیری جوامع ساحل­نشین و صیادی خُرد بیشتر از پیش شده است و مدیران و سیاست­گذاران باید در فرایندهای توسعه­ای توجه ویژه­ای به آن­ها داشته باشند. نتیجه گیری:  مقال حاضر با نشان دادن محدودیت­های اجرای عدالت آبی در منطقه، نشان داد بدون برقراری اصول عدالت آبی توسعه اقتصاد دریا محور میسر نخواهد شد و وظیفه دولت این است که اجرای عدالت را تضمین کند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

ساختار جمعیتی سه گونه کیلکا (Clupeonella spp.) با تاکید بر کیلکای آنچوی (C. engrauliformis) با جمع آوری 3230 نمونه از سه مرکز تخلیه صید در استانهای مازندران و گیلان در سواحل ایرانی دریای خزر در سال 1382 بررسی شد. آمارهای صید و تلاش صیادی از سازمانهای مربوطه تهیه گردید. نتایج کاهش شدید کیلکا ماهیان را از 95000 تن در سال 1378 به 15497 تن در سال نشان داد. سهم کیلکای آنچوی روند کاهشی را از 71 درصد در سال 1378 به 52.5 درصد در سال 1382 نشان داد، در حالیکه سهم کیلکای معمولی (C. cultriventris) یک روند افزایشی داشته و از 13.7 درصد در سال 1378 به 48.9 درصد افزایش پیدا کرد.دامنه طول متوسط چنگالی از 93.3±14 میلیمتر در سال 1377 به 100.4±4.9 میلیمتر در سال 1382 افزایش یافت. دامنه سنی کیلکای آنچوی بین 1+ تا 7+ بود و گروه سنی 5+ سال در ترکیب صید غالب بودند (گروه سنی 4+ و 5+ سال 84.6 درصد از جمعیت را شامل شدند). بررسی ها نشان داد که تخمریزی این ماهی از اردیبهشت ماه تا آذرماه بطول می انجامد ولی اوج تخمریزی آن در ماههای مهر و آبان است. ضرایب رشد K و L∞ بترتیب 0.598 و 110.3 میلیمتر محاسبه شد. ضرایب مرگ و میر طبیعی، صیادی و کل بترتیب 0.69، 0.31 و 1 در سال برآورد گردید. نتایج نشان داد که نسبت جنسی (F:M=68.2:31.8) به نفع ماده ها بوده است.

زمینه. ثبت وقایع در نظام های سلامت معمولا با کم شماری همراه هستند. روش صید باز صید یکی از روش هایی است که برای شناسایی کلیه موارد در نظام مراقبت ها به کار می رود. هدف این مطالعه تخمین میزان مرگ-ومیر کودکان زیر پنج سال با استفاده از دو منبع بوده است. روش کار. مطالعه با روش صید باز صید Capture-Recapture)) دو منبعی و با استفاده از داده های ثبت شده در سامانه ثبت علتی مرگ ومیر وزارت بهداشت و درمان و سازمان ثبت احوال کشور انجام پذیرفت. جمعیت مورد مطالعه کلیه جمعیت زیر پنج سال تحت پوشش شهرستان تبریز و مرگ های اتفاق افتاده در جمعیت هدف از اول فروردین تا آخر اسفند سال 1399 می باشد. موارد فوت از دو منبع مورد مطالعه استخراج گردیده و در نرم افزار Microsoft Excel وارد گردیدند و پس از پیدا کردن و حذف موارد تکراری با فرمول اختصاصی چپمن مطالعات صید باز صید با استفاده از توزیع پوآسون با حدود اطمینان 95 درصد تعداد مرگ ومیرها به دست آمده و نرخ مرگ ومیر محاسبه گردیدند. یافته ها. در سال 1399، برآورد تعداد مرگ ومیر کودکان زیر پنج سال، 344 مورد (فاصله اطمینان 95 درصد: 350-338)، بود. میزان حساسیت برنامه ثبت علتی مرگ ومیر برای کلیه فوت های زیر پنج سال 58/93 درصد، میزان حساسیت سازمان ثبت احوال 17/43 درصد بود. همچنین برآورد تعداد مرگ ومیر کودکان زیر یک سال، 275 مورد (فاصله اطمینان 95 درصد: 280-271) بود. میزان حساسیت برنامه ثبت علتی مرگ ومیر برای کلیه فوت های زیر یک سال 72/92 درصد، میزان حساسیت سازمان ثبت احوال 28/82 درصد بود. نتیجه گیری. براساس نتایج مطالعه حاضر، ادغام نرم افزارهای مختلف برای ثبت اطلاعات مرگ و میر و نیز ثبت اطلاعات در محل وقوع می تواند از راهکاری مناسب برای کاهش کم ثبتی باشد. با شرایط موجود پیشنهاد می-گردد که با استفاده از دو منبع و کاربرد روش صید باز صید تخمین یا برآورد بهتری از تعداد موارد فوت در مقایسه با استفاده از هر یک از منابع به تنهایی به دست آورد.

تون ماهیان از راسته پرسی فورم و خانواده اسکمبریده، دارای 15 جنس و 52 گونه و جزء ماهیان مهم اقتصادی برای اکثر کشورها بوده و باارزش ترین آبزیان اقتصادی ازنظر صید صنعتی در آب های جهان هستند. میزان صید بی رویه در آب های جنوب کشور (از سال های 1376 الی 1396) در سال 1398 بر اساس مدل صید-محصول حداکثر پایدار (CMSY) و نرم افزار R و رویکرد وضعیت بیزی (حل مسئله بر اساس اطلاعات اولیه) و شبیه سازی روش مونت کارلو انجام گرفت. میانگین صید تون ماهیان (تون ماهی، شبه تون و نیزه ماهی) در آب های جنوب کشور برای دوره موردمطالعه 167260 تن با 95 درصد فاصله اطمینان 167367-167152 تن بوده و میانگین صید به صورت معنی داری طی دو دهه گذشته افزایش یافته (05/0˂ P) و میانگین صید تون ماهیان (تون ماهی، شبه تون و نیزه ماهی) استان سیستان و بلوچستان (Yi) برای این دوره موردمطالعه 94505 تن با 95 درصد فاصله اطمینان 94595-94414 تن بوده و میانگین صید به صورت معنی داری طی دو دهه گذشته افزایش (05/0˂ P) نشان می دهد. میزان صید بی رویه تعداد کل آبزیان در آب های جنوب کشور و استان سیستان و بلوچستان برای دوره موردمطالعه، به ترتیب 43 درصد و حدود 47 درصد و در مورد میزان صید بی رویه تعداد تون ماهیان آب های جنوب کشور و استان سیستان و بلوچستان این ارقام به ترتیب به حدود 16 درصد و بیش از 7 درصد رسیده است. با توجه به شرایط و وضعیت اشاره شده، به نظر می رسد با رعایت الزامات صید پایدار، بتوان میزان صید از سطح زیان درشت و تون ماهیان در جنوب کشور را افزایش داد.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (pdf) مراجعه فرمایید.

چکیده این مطالعه با هدف برآورد میزان صید ماهیان دارای اندازه غیر استاندارد (طول کمتر از LM50) در تور ترال میگو در صیدگاه های استان هرمزگان طی سال 1391 در فصل صید میگو انجام شد. عملیات نمونه برداری با کشتی های ترال کش طبس طی 55 مرتبه توراندازی انجام شد. هشت گونه از گونه های با ارزش تجاری یا غالب در صید میگو شامل حلوا سفید (Pampus argenteus)، حلوا سیاه (Parastromateus niger)، گربه ماهی خاکی (Plicofollis dussumieri)، کریشو (Saurida tumbil)، گوازیم دم رشته ای (Nemipterus japonicus)، قباد (Scomberomorus guttatus)، زمین کن دم نواری (Platycephalus indicus) و شوریده (Otolithes ruber) در این مطالعه بررسی شدند. ماهیان دارای اندازه غیر استاندارد (طول کمتر از LM50) که در تور ترال میگو در صیدگاه های استان هرمزگان مشاهده شدند به ترتیب فراوانی عبارت بودند از: ماهی قباد (94.33 درصد)، حلوا سفید (93.19 درصد)، شوریده (91.57 درصد)، حلوا سیاه (89.86 درصد)، زمین کن (66.66 درصد)، ماهی کریشو (60.4 درصد)، گوازیم (35.38 درصد) و گربه ماهی خاکی (4.42 درصد). نتایج این مطالعه بیان گر تاثیرات تخریبی شدید تور ترال در گونه های مورد مطالعه بود که می تواند یکی از دلایل تغییر در ترکیب صید خلیج فارس طی سال های اخیر باشد.